در این مقاله قصد داریم شما را با 3 مورد از شایع ترین اختلالات و مشکلات پوستی آشنا کنیم. در هر نوع پوستی شکل بروز این اختلالات باهم متفاوت است و نحوه درمان آن هم در انواع پوست متفاوت است. برای آشنایی با انواع پوست و کسب اطلاعات بیشتر می توانید مطلب راهنمای تشخیص و مراقبت از انواع پوست + 5 تیپ پوستی را مطالعه کنید.
- پیری و چروک پوست
- لک های پوستی
- جوش پوستی
پیری و چروک پوست
چروک پوستی، اصلی ترین نتیجه پیری پوست می باشد. فرآیند پیری پوست از سن 25 سالگی و با ایجاد ضعف در تولید کلاژن آغاز می شود و ازحدود 35 سالگی نتایج آن ظاهر می شود. در نتیجه پوست نازک، خشک و بدون انعطاف شده و توان خود برای محافظت را از دست می دهد.
با افزایش سن کیفیت خون رسانی در ناحیه درم کاهش می یابد (سرعت گردش خون پایین آمده و دیواره عروق خونی ضخیم می شود) که نتیجه آن عدم تغذیه مناسب سلول های پوستی است. در نتیجه سرعت تکثیر سلولی پایین آمده و کیفیت و کمیت کلاژن سازی کاهش می یابد.
کاهش تولید کلاژن به نازک شدن لایه درم منجر شده و در نتیجه چروک و خطوط بر سطح پوست ظاهر می شوند. پوست، سفتی و خاصیت ارتجاعی خود را از دست می دهد و در نتیجه سطحی ناهموار پیدا می کند. همچنین غدد تولید چربی ضعیف شده و پوشش محافظتی اپیدرم از دست رفته و در نتیجه پوست خشک می شود.
با افزایش سن و یا بروز عوامل موثر در پیری پوست، سرعت تکثیر سلول های پوستی کاهش پیدا می کند. این عامل و کاهش تغذیه پوست (در اثر اختلال در جذب مواد غذایی، گردش خون و یا ضخیم شدن دیواره رگ ها)، باعث کاهش تولید کلاژن و الاستین می گردند و با کاهش میزان اسید هیالورونیک، ضخامت ناحیه درم کاهش پیدا می کند که آغاز گر چروک پوستی می باشد.
با افزایش سن، سرعت تکثیر و تولید سلوها در لایه اپیدرم، کاهش پیدا می کند. در حالت عادی یک سلول کراتینوسیت پس از 28 روز به سطح لایه شاخی رسیده و از پوست جدا می شود. با افزایش سن، این دوره تا 63 روز افزایش پیدا می کند که در نتیجه باعث می گردد ضخامت اپیدرم بیشتر شده، پوست حالت ارتجاعی خود را از دست داده و ظاهر صاف و یکنواخت پوست از بین برود. همچنین عوامل محیطی نیز بر سرعت پیری پوست اثر می گذارند.
مهم ترین عامل موثر بر پیری پوست آفتاب می باشد.نور ماورابنفش خورشید، با عبور از لایه اپیدرم بر سلول های تولید کننده کلاژن در بخش درم اثر مخربی گذاشته که نتیجه آن کاهش تولید پروتئین های لازم برای پوست و تخریب آن ها خواهد بود.
از دیگر موارد موثر در ایجاد چروک پوستی، کاهش جذب مواد مغذی می باشد. این مسئله می تواند به دلیل رژیم غذایی بدون پروتئین و ویتامین و دارای حجم بالای غذاهای آماده و فست فود، و یا ضعف سیستم گوارش در جذب مواد مغذی باشد.
به علاوه، خشکی پوست، نور خورشید، استفاده از شوینده های نامناسب، مصرف زیاد لوازم آرایشی، استرس، اخم کردن، کمبود خواب، عدم تحرک، نخوردن آب کافی، رژیم غذایی حاوی چربی و قند بالا و فاقد پروتئین و ویتامین، رژیم های ناگهانی، تغییر در تولید و ترشح هورمون های داخلی (بخصوص استروژن)، آلودگی هوا و سیگار می توانند فرآیند پیری پوست را تسریع کنند.
باید توجه داشت که فرآیند پیری پوست امری اجتناب ناپذیر است و ما تنها می توانیم با رعایت اصول مراقبت از پوست، آن را به تاخیر بیاندازیم و علایم آن را کاهش دهیم. استفاده از مرطوب کننده های مناسب، ضدآفتاب و شوینده های تخصصی اصلی ترین عوامل موثر در به تاخیر انداختن پیری پوست و کاهش چروک پوستی است. اما لازم است که حداکثر از دهه سوم زندگی، از محصولات تخصصی ضدچروک و جوانساز استفاده کرد. این محصولات با تقویت بافت های پوست، ضعف های احتمالی در عملکرد سلول های پوستی که به پیری و چروک منجر می شوند را جبران می کنند.
محصولات جوان کننده و ضدچروک، با افزایش گردش خون، تحریک تولید کلاژن و رساندن مواد مغذی مانند پپتیدها و اسید هیالورونیک به پوست فرآیند تخریب بافت های درونی را متوقف کرده و یا به تاخیر می اندازند.این محصولات معمولا حاوی آنتی اکسیدان ها، ویتامین ها، چربی ها و اسیدهای مفید برای پوست می باشند.
لکهای پوستی
از شایع ترین اختلالات و مشکلات پوستی که مشکلی غیرطبیعی است، ایجاد لک های پوستی می باشد. از آن جهت از واژه غیرطبیعی استفاده می شود که چروک پوستی نتیجه فرآیند طبیعی پیری پوست است و سرانجام هر فردی در سنین بالا دچار آن می شود، اما لک پوستی در حالت عادی نباید رخ دهد و نشان دهنده یک اختلال پیش آمده می باشد. این اختلال، بیشتر اثر منفی را در ظاهر انسان ایجاد می کند.
رنگدانه اصلی پوست، یعنی ملانین توسط سلول های خاصی در پوست به نام ملانوسیت (در لایه اپیدرم) یا سلول رنگدانه ساز تولید و به سلول های کراتینوسیت پوست منتقل و توزیع می شود. پوست با تولید ملانین در حقیقت یک لایه محافظتی در برابر نور خورشید و جهت مراقبت از آسیب های آن ایجاد می کند.
اصلی ترین عامل در تعیین فعالیت این سلول ها فاکتور ژنتیک است که میزان و اندازه رنگدانه ملانین را در انسان تعیین می کند و سبب تفاوت رنگ پوست در نژادهای مختلف می شود؛ به طوری که در سفیدپوستان کمترین میزان ملانین و در سیاه پوستان و نژاد آفریقایی حداکثر میزان ملانین را داریم. در نژاد زرد پوست و ایرانی میزان متوسطی از رنگدانه ملانین وجود دارد.
بر این اساس انواع مختلف رنگ پوست (فنوتیپ Phenotype ) را به 6 دسته تقسیم میکنند:
- رنگ پوست سفید (White): این نوع رنگ پوست معمولاً با کمبود ملانین، که پیگمانت مسئول رنگ پوست است، مرتبط است. این نوع رنگ پوست بیشتر در مناطقی با شرایط آب و هوایی سرد یافت میشود.
- رنگ پوست قهوهای (Brown): رنگ پوست قهوهای معمولاً ناشی از میزان متوسط ملانین در پوست است. افرادی با این نوع رنگ پوست در نواحی معتدل ترمز بین مناطق گرم و سرد زندگی میکنند.
- رنگ پوست مشکی (Black): رنگ پوست مشکی به علت وجود مقدار بالای ملانین در پوست رخ میدهد. این نوع رنگ پوست بیشتر در مناطق گرم و مرطوب یافت میشود.
- رنگ پوست زرد (Yellow): رنگ پوست زرد به علت ترکیبی از ملانین و کاروتنوئیدها در پوست ایجاد میشود. این نوع رنگ پوست در برخی از مناطق آسیایی و خاورمیانه مشاهده میشود.
- رنگ پوست قرمز (Red): رنگ پوست قرمز به علت وجود عروق بیشتر در لایه بالایی پوست و فشار خون بالا در آن عروق ایجاد میشود. این نوع رنگ پوست معمولاً در افرادی با پوست حساس و در شرایط استرس و تحریک زیاد دیده میشود.
- رنگ پوست برنزه (Tan): رنگ پوست برنزه معمولاً ناشی از تعریض عروق روی پوست در پاسخ به تابش نور خورشید است. این نوع رنگ پوست معمولاً در افرادی که به طور منظم با آفتاب در تماس هستند، دیده میشود.
لک های پوستی از تجمع بالای ملانین در یک ناحیه بوجود می آیند به طوری که باعث می گردند در آن نقطه رنگ پوست تیره تر از سایر نقاط دیده شود. اصطلاحا به این حالت هایپرپیگمنتیشن(Hyperpigmentation)
گفته می شود و عارضه ای بدون درد بوده که از رسوب رنگدانه های قهوه ای در پوست ایجاد می شود.
اصولا دو عامل بیرونی و درونی در ایجاد لک های پوستی موثر می باشند. عامل بیرونی نور خورشید می باشد. اشعه ماورابنفش خورشید باعث تحریک ملانوسیت ها به تولید رنگدانه می شوند، که اگر در این فرآیند رنگدانه های تولید شده بصورت منظم توزیع نگردند و در یک نقطه متمرکز شوند، لک پوستی پدیدار می شود.
همچنین نور آفتاب در تشدید همه انواع لک های پوستی تاثیرگذار می باشد.لک های پوستی حاصل عامل درونی چند نوع می باشند. یکی از آن ها هیپرپیگمانتاسیون پس از التهاب (hyperpigmentation Postinflammatory) می باشد که معمولا بعد از آکنه رخ می دهد و به صورت لک های تیره دیده می شوند. همچنین این لک ها می توانند پس از اگزما، حساسیت های پوستی، زخم ها و آسیب ها به جداره پوست (مثل جراحت یا سوختگی، استفاده نادرست از میکرودرم، لیزر و لایه برداری های پوستی) که باعث آزادسازی سلول های التهابی می گردند و در نتیجه تولید ملانین را بالا برده و به لک پوستی منجر می شوند رخ دهند.
اصولا این نوع لک های پوستی در افراد دارای پوست تیره شایع تر می باشد. نور خورشید و برخی از داروها می توانند این نوع لک های را تیره تر کنند. باید توجه داشت که خال، ماه گرفتگی و جای زخم، به عنوان لک پوستی محسوب نمی شوند و با محصولات ضدلک قابل رفع نیستند. در این موارد، یک بافت متمایز از پوست شکل گرفته و معمولا برآمدگی در آن دیده می شود.
نوع دیگری از لک های پوستی با ریشه عامل درونی وقتی رخ می دهند که هورمون ها و آنزیم هایی که باعث سنتز (تولید) ملانین یا افزایش آن می شوند تولید می شوند. بطور مثال بیماری آدیسون و دیگر بیماری های مرتبط با غدد فوق کلیوی، باعث افزایش هورمون های موثر بر سنتز ملانین می شوند. همچنین برخی از داروهای هورمونی، عفونت ها و کمبودهای تغذیه نیز باعث ایجاد لک پوستی می شوند.
از فراگیرترین انواع لک های پوستی، کک و مک (Freckle) بوده که ریشه کاملا ژنتیکی دارد. این عارضه بیشتر در افرادی که پوست روشن و مو های متمایل به قرمز دارند دیده می شود و مانند همه انواع دیگر لک پوستی، با نور خورشید حادتر می شود. افراد مستعد این عارضه، دارای ملانوسیت های کمتری نسبت به سایر افراد دارند که پرکارتر می باشد. در نتیجه، ملانین های تولید شده به خوبی منتشر نمی شود و تنها در نقاطی خاص متمرکز می شوند. حتی در صورت درمان موقت این عارضه، اگر مجددا فرد در معرض نور خورشید قرار گیرد، کک و مک باز می گردد. بنابراین مصرف ضدآفتاب برای این افراد بسیار ضروری تر می باشد.
فرآیند تولید رنگدانه در پوست به این شکل می باشد. با افزایش سطح اشعه فرابنفش در سطح پوست، آنزیم تیروزیناز که به این اشعه حساس است، شروع به فعالیت میکند. گیرنده های موجود در ملانوسیت، متوجه فعالیت تیروزیناز شده و دستور تولید ملانین را می دهند. ملانین تولید شده توسط کانال هایی به کراتینوسیت منتقل شده و دور هسته سلول های کراتینوسیت قرار می گیرند. محصولات ضدلک بر این مسئله تمرکز دارند که هریک از این 4 فرآیند را مختل یا تعطیل کنند (مهار آنزیم تیروزیناز، مسدود کردن گیرنده های ملانوسیت، کاهش تولید ملانین وجلوگیری از انتقال ملانین به کراتینوسیت).
معمولا برای اثر بیشتر کرم های ضدلک، آن ها را به همراه لایه بردارها (اسکراب ها) استفاده می کنند. مصرف لایه بردار به تنهایی نیز در کاهش رنگ لک موثر می باشد. باید به یاد داشته باشد که به طور نرمال، لک ها در لایه اپیدرم هستند و با نازک شدن این لایه، از رنگ آن ها کاسته می شود. اما باید به این نکته توجه کرد که با کاهش ضخامت اپیدرم، توانایی محافظتی آن کاهش می یابد و بنابراین لازم است که در تمام مدت از ضدآفتاب با دقت و میزان بیشتری استفاده کرد.
جوش پوستی
جوش پوستی از تجمع چربی در منافذ خروجی آن به وجود می آید. پوست برای جلوگیری از خشک شدن سطح اپیدرم و ایجاد یک لایه محافظتی، بطور دائم در حال تولید و ترشح چربی می باشد. کانال خروجی چربی، در حقیقت همان کانال مو یا فولیکول مو می باشد. اگر به هر طریق مسیر خروجی چربی مسدود شود، می تواند به تولید جوش ختم گردد.
غدد چربی غددی هستند که در همه جای بدن به استثنای کف دست و پا یافت می شوند. ترشحات غدد چربی بعد از بلوغ و تحت تاثیر هورمون های جنسی (مانند هورمون آندروژن) شروع می شود که ماده ای روغنی به نام سبوم است. انسداد مجاری این غدد باعث پیدایش جوش یا آکنه می گردد که در زمان بلوغ، جوش جوانی نیز نامیده می شود.
به طور معمول همه افراد جوش های جوانی را تجربه می کنند و در افرادی که پوست جوش ساز دارند، این فرآیند پس از گذر از این دوران ادامه پیدا میکند. دلایل مسدود شدن دهانه خروجی کانال مو می تواند آلودگی، پوسته ریزی محیط کانال، اختلال در فرآیند شاخی شدن پوست، قرار گیری مو در مسیر و بسته شدن راه خروج چربی با هر نوع عامل خارجی (مانند آلودگی یا لوازم آرایشی) باشد.
انواع جوش پوستی
التهابی
- جوش های سرسیاه
- جوش های سرسفید
غیر التهابی
- پاپول: (جوش های برجسته و قرمز رنگ)
- پاسچول: (جوش های چرکی)
به طور کل، جوش پوستی به دو دسته التهابی و غیر التهابی تقسیم می شود. جوش های غیر التهابی که کومدون نام دارند نیز به دو دسته سرسیاه و سر سفید دسته بندی می گردند. جوش های التهابی شامل پاپول (جوش های برجسته و قرمز رنگ) و پاسچول (جوش های چرکی) می باشند.کومدون ها از تجمع چربی در بخش خروجی کانال فولیکول مو ایجاد می شوند و بدون درد هستند. اگر سطح این لایه چربی مسدود باشد، جوش سرسفید ایجاد می شود و اگر چربی از سطح کانال خارج شود جوش سرسیاه بوجود می آید.
رنگ سیاه، به دلیل اکسید شدن چربی ها پدیدار می گردد.اگر محل تجمع چربی در داخل کانال خروجی و در اطراف غدد تولید چربی باشد، ممکن است که باکتری ها به این چربی های حمله کنند (بهترین غذا برای تغذیه و تکثیر باکتری ها چربی پوست می باشد) و باعث ایجاد عفونت گردند. در این صورت سیستم ایمنی بدن به این باکتری ها حمله کرده و درد ایجاد شده در این ناحیه نیز حاصل فعالیت گلبول های سفید می باشد. ماده لزج و سفید رنگ درون این جوش ها نیز بقایای اجساد گلبول های سفید و باکتری ها می باشد. بنابراین آلودگی نقش موثری در ایجاد آکنه دارد.
عوامل اصلی ایجاد جوشهای پوستی
به طول کل، سه عامل اصلی در ایجاد جوشهای پوستی نقش دارند:
- افزایش تولید چربی پوست
- تغییر ترکیب چربی پوست
- وجود باکتری در سطح پوست
بنابراین، در تمامی فرآیندهای رفع جوش بر کاهش چربی، تنظیم ترکیب چربی پوست و همچنین حذف باکتری های موثر بر ایحاد جوش تمرکز می شود. همچنین باید توجه کرد که همواره ابتدا باید محصولات ملایم را استفاده کرد و در صورت نیاز از ترکیبات قوی تر استفاده کرد. دلیل این امر، حساس بودن پوست های جوش ساز است که ممکن است به ایجاد التهاب منجر شود.استفاده از شوینده هایی با خاصیت لایه برداری و آنتی باکتریال، ماسک های کاهش دهنده چربی و همچنین مرطوب کننده های مناسب برای پوست های جوش ساز، از اصلی ترین بخش های رفع جوش می باشد.
در این مقاله شما را در مسیر شناخت شایع ترین اختلالات و مشکلات پوستی کمک کردیم و به طور کامل به تشریح این مشکلات و ویژگیهای آنها پرداختیم. کمپانی RTSN برای انواع پوست و انواع مشکلات پوست محصول مختص به آن را تولید کرده است، شما می توانید محصول مورد نیاز و مناسب پوست خود را با خیال آسوده تهیه و استفاده کنید.